بيوشيمي(Biochemistry)

بيوشيمي(Biochemistry)
اطلاعات گروه
مجموعه:
نام:
بيوشيمي(Biochemistry)
تاريخ ايجاد گروه:
دوشنبه, ۰۷ آذر ۱۳۹۰
ايجاد كننده:
راي:

جزئيات

محلي براي بحث و تبادل نظر در مورد كنترل كيفي، تجهيزات و تازه هاي بيوشيمي

اعلانات

هنوز هيچ تابلو اعلاناتي ايجاد نشده

گفتگو

آلبوم تصاوير

چرخه بیوشیمی

ديوار

طیبه مرادخانی
salam age kesi ba dastgahe alpha cl***ic kar mikone tajrobiyatesho dar ekhtiyar man bezare mer30
730 روز پيش
 
دکتر عباسی
جزوه کنترل کیفی

شستشوي وسايل در ازمايشگاه
پي پت‌ و بورت‌ و بالن حجم سنجي بايد كاملا تميز و بدون چربي باشند. درغيراينصورت، نتايج غيرقابل ‌اعتماد خواهند بود. ساير وسائل شيشه‌اي نيز مانند ارلن ماير، بشر و... بايد كاملا تميز باشند. براي اينكه از تميز بودن وسائل شيشه‌اي مطمئن شويد آنها را با آب مقطر پر و سپس خالي كنيد، اگر يك‌ لايه‌يكنواخت آب باقي‌ ماند ظرف ‌تميز است ولي‌اگر آب بصورت قطرات جمع شود، ظرف‌ كثيف ‌است و بايد تميزشود.
روشي كه غالبا بكار مي‌رود شامل پركردن وسيله ‌مورد نظر با محلول تميز كننده و گذاشتن آن به مدت‌چند ساعت است . سپس محلول را خالي مي‌كنند و وسيله‌ را با آب معمولي چندين مرتبه شستشو داده و پس از سه‌ تا چهار بار آبكشي‌ با آب مقطر در جائي قرار مي‌دهند تا خشك شود.
طرز تهيه محلول تميز كننده:
1- محلول تقريبا اشباع دي‌كرومات پتاسيم در اسيد سولفوريك‌ غليظ :در يك ‌بالن 500 ميلي‌ليتري مقاوم ‌در برابر حرارت ، 10 تا 15 گرم دي كرومات پتاسيم (K2Cr2O7) را با حدود 15 ميلي‌ليتر آب مقطر مخلوط كنيد. سپس به‌آرامي اسيد سولفوريك ‌غليظ بيفزائيد و در همين حال بالن را كاملا بچرخانيد. با افزودن اسيد ، محتوي بالن بصورت يك توده ‌قرمز نيمه جامد در خواهد آمد. اسيد سولفوريك‌ را به اندازه‌اي بيفزائيد كه اين توده ‌را كاملا حل كند. بگذاريد محلول تا اندازه‌اي خنك‌شود سپس آن را به داخل يك‌ بطري ذخيره منتقل كنيد. محلول را ميتوان چندين بار مورد استفاده ‌قرار داد تا اينكه به رنگ سبز (Cr3+) درآيد كه در اين حال بايد دور ريخته‌ شود.
2- تهيه محلول KOH الكلي : مقدار 100 گرم هيدروكسيد پتاسيم (KOH) در 250 ميلي‌ليتر آب مقطر حل نموده و پس از سرد كردن و رسيدن به دماي محيط ، با اتانول به حجم يك ليتر برسانيد.
توجه: محلول تميز كننده شدیدا خورنده‌ است و تركيب خطرناكي‌است و بايد با نهايت دقت بكاربرده شود و اگر با پوست بدن تماس پيدا كرد محل مورد نظر را با آب فراوان بشوئيد.
نحوه شستشوي وسائل شيشه اي مانند بشر ،ارلن ماير(بجز بورت ، پي پت وبالن ژوژه ) :
بشر ، ارلن ماير وســاير وسائل شيشه اي كه جهت آزمايش از آنها استفاده مي شود بايد كاملا تميز و بــدون چربي باشد. براي تميز كردن آنها ابتدا ظروف را با مايع ظرشوئي وآب معمولي شسته و سپس با آب مقطر كر دهيد و اگر آب بصورت قطرات جمع شود ظرف كثيف است و از محلول تميز كننده استفاده نمائيد. سپس ظروف را در محلي قرار دهيد تا خشك شــود. (مي توانيد براي خشك كردن ظروف شيشه ا ي از گرم كن يا اون استفاده نمائيد.
شستشو پي پيت ، بورت وبالن حجم سنجي (بالن ژوژه) :
بـراي شستشـو بالــن حجم سنجي (بالن ژوژه) ابتدا با مايع ظرشوئي وآب معمولي شستشو داده و سپـس با آب مقطر كر دهيد و اگر آب بصورت قطرات جمع شود ظرف کثيف است و از محلول تميز كننده استفاده نمائيد.
براي شستشوي بورت ، حدود يك ليتر از محلول را داخل مخزن بورت ريخته و بـورت را از محلول پر نموده وپس از چند دقيقه خالـي نمائيد .اين عمل را چندين بار تكرار نموده تا كاملا تميز شود سپس در مخزن آب مقطـر ريخته و بورت را چندين بار پر و خالي كنيد و در مـرحله بعد با محلولي كه تيتراسيون را انجام مي دهيد، بورت را كر دهيد.
براي شستشوي پي پت ، چندين بار با محلول تميز كننده پر وخالي كنيد وسپس با آب مقطر كر دهيد.
يادآوري : حرارت دادن بورت ،پي پت و بالن حجم سنجي (بالن ژوژه ) ،حجم آنها را تغيير ميدهد و ايجاد خطا مي كند بنابراين از شستشو با آب گرم يا حرارت دادن آنها خودداري نمائيد.
معرف‌كالكون : يك گرم ‌از معرف كالكون ‌را با 100 گرم كلرور سديم مخلوط نموده ‌و در يك‌ هاون ‌بسائيد.
معرف اريو كرم ‌بلك تي : يك گرم ‌از معرف ‌را با 100 گرم ‌كلرور سديم مخلوط نموده ‌و بسائيد.
معرف ‌مخلوط : 0.2 گرم ‌برومو كروزول گرين و 0.2 گرم متيل رد در 400 ميلي ليتر اتانول حل نمائيد.
معرف باريم دي فنيل آمين سولفانات : 0.3 گرم از معرف را به يك بشر 400 ميلي ليتري منتقل نموده و 100 ميلي ليتر آب مقطر و سپس 100 ميلي ليتر اسيد سولفوريك غليظ به آن اضافه نمائيد و كاملا بهم بزنيد و در شيشه ‌تيره ‌رنگ نگهداري كنيد. مي توانيد بجاي محلول از جامد آن نيز استفاده نمائيد.
معرف متيل رد : 2/0 گرم متيل رد را در 100 ميلي ليتر اتانول حل كرده و محلول را صاف نمائيد.
معرف فنل فتالئين : 5/0 گرم فنل فتالئين را در 100 ميلي ليتر اتانول حل نمائيد.
معرف تيمول فتالئين : 0.4 گرم تيمول فتالئين ‌را در 600 ميلي ليتر اتانول حل نموده و سپس 400 ميلي ليتر آب مقطر اضافه نموده و محلول را هم بزنيد تا يكنواخت شود و اگر رسوبي در محلول وجود داشت آنرا صاف نمائيد.
معرف متيل اورانژ : 0.5 گرم معرف را در يك ليتر آب مقطر حل نمائيد.
اسيد كلريدريك 0.1 نرمال : 8.28 ميلي ليتر اسيد كلريدريك غليظ را به حجم يك ليتر برسانيد. يا يك عدد تيترازول 0.1 نرمال به حجم يك ليتر برسانيد.
اسيد كلريدريك 1 نرمال : 82.8 ميلي ليتر اسيد كلريدريك غليظ را به حجم يك ليتر برسانيد يا يك عدد تيترازول 1 نرمال به حجم يك ليتر برسانيد.
محلول آب مقطر اسيدي : 20 ميلي ليتر اسيد كلريدريك را با 500 ميلي ليتر آب مقطر مخلوط نمائيد.
اسيد كلريدريك 5 درصد : به ازاي هر 5 ميلي ليتر اسيد كلريدريك، 95 ميلي ليتر آب مقطر اضافه نمائيد.
اسيد كلريدريك 99+1 : به ازاي هر يك ميلي ليتر اسيد كلريدريك، 99 ميلي ليتر آب مقطر اضافه نمائيد.
محلول اسيد نيتريك 0.1 نرمال : 6.9 ميلي ليتر اسيد نيتريك غليظ را به حجم يك ليتر برسانيد.
محلول 0.1 نرمال سود : 1 گرم NaOH جامد را در آب مقطر حل نمـــوده و در يك بالن ژوژه 250 ميلي ليتري به حجم برسانيد.
محلول 10 گرم در ليتر سود : 10 گرم سود جامد را در آب مقطر حل نموده و به حجم يك ليتر برسانيد.
محلول 4 نرمال KOH : مقدار 250 گرم KOH جامد را در آب مقطر حل نموده و به حجم يك ليتر برسانيد.
محلول كلرور استانو : مقدار 5 گرم SnCl2.2H2O را در ده میلی لیتر اسید کلریدریک غليظ حل نموده و حجم را با آب مقطر به 100 میلی لیتر برسانيد. محلول را جوشانده تا رنگ آن شفاف شود، سپس مقداري قلع فلزي به آن اضافه كنيد.
محلول دي كرومات پتاسيم 0.05 نرمال : يك عدد تيترازول 0.1 نرمال را به حجم دو ليتر برسانيد يا جامد آن را بمدت 2 ساعت در اون در حرارت 120 خشك نموده و 2.4516 گرم را در آب مقطر حل كرده و حجم را به يك ليتر برسانيد.
محلول نيترات نقره (جهت شناسائي حضور كلر و براي اطمينان از شستشوي رسوبات) : 17 گرم نيترات نقره را در آب مقطر حل نموده و حجم را به يك ليتر برسانيد.
محلول نيترات آمونيوم 20 گرم در ليتر (NH4NO3) : مقدار 20 گرم نيترات آمونيوم را در آب مقطر حل نموده و حجم را به يك ليتر برسانيد. محلول بايد در حضور معرف متيل رد با آمونياك تا پيدايش رنگ زرد خنثي شده باشد.
محلول 0.01 نرمال : EDTA يك عدد تيترازول 0.1 نرمال EDTA را به حجم ده ليتر برسانيد. يا 37.224 گرم از نمك (Na2H2Y.2H2O) خالص را كه در اون در حرارت 80 درجه سانتیگراد خشك شده است وزن نموده و به حجم ده ليتر برسانيد.
محلول بافر : (PH=10) مقدار 50 گرم كلرور آمونيوم را در آب مقطر حل نموده و 550 ميلي ليتر NH3 غليظ اضافه نموده و به حجم يك ليتر برسانيد.
كلرور باريم 100 گرم در ليتر : مقدار 100 گرم BaCl2.2H2O را در آب مقطر حل و به حجم يك ليتر برسانيد.
محلول نيترات نقره 0.05 نرمال : 8.4938 گرم نيترات نقره را كه قبلا در اون در حرارت 105 درجه سانتيگراد حداكثر بمدت يك ساعت قرار داده شده را در آب مقطر حل نموده و حجم را به يك ليتر برسانيد. همچنين مي توانيد يك عدد تيترازول 0.1 نرمال را به حجم 2 ليتر برسانيد.
محلول 5 درصد كرومات پتاسيم : مقدار 12.5 گرم كرومات پتاسيم را در 250 ميلي ليتر آب مقطر حل نمائيد.
اسيد فسفريك 1+1 : 500 ميلي ليتر اسيد فسفريك غليظ (H3PO4) را با 500 ميلي ليتر آب مقطر مخلوط نمائيد.
محلول كلرور جيوه اشباع : يك محلول اشباع از جامد كلرور جيوه (HgCl2) تهيه كنيد.
محلول آمونياك 1+1 : حجم مساوي از آب مقطر و آمونياك غليظ مخلوط نمائيد.
محلولppm Na2O 1000 : مقدار 1.8859 گرم از كلرور سديمي كه قبلا بمدت 2 ساعت در اون و در حرارت 105 تا 110 درجه سانتيگراد گذاشته شده است در آب مقطر حل نمائيد و حجم را به يك ليتر برسانيد.
محلول ppm K2O 1000 : مقدار 1.5829 گرم از كلرور پتاسيمي كه قبلا بمدت 2 ساعت در اون و در حرارت 105 تا 110 درجه سانتيگراد گذاشته شده است را در آب مقطر حل نمائيد و حجم را به يك ليتر برسانيد.
محلول ppm Na2O 5 و ppm K2O 10 : مقدار 5 ميلي ليتر از محلول ppm Na2O 1000 و 10 ميلي ليتر از محلول ppm K2O 1000 را در يك بالن ژوژه يك ليتري به حجم برسانيد.
مخلوط كربنات سديم و پتاسيم : مقدار مساوي از كربنات سديم و پتاسيم را وزن كرده و با هم مخلوط نمائيد.
محلول 0.05 نرمال كلرور سديم : مقدار 2.9222 گرم از كلرور سديمي كه قبلا در اون در حرارت 105 درجه سانتيگراد بمدت يك ساعت خشك شده است، در آب مقطر حل نموده و به حجم يك ليتر برسانيد.
محلول 0.05 نرمال كلرور پتاسيم : مقدار 3.7277 گرم از كلرور پتاسيمي كه قبلا در اون در حرارت 105 درجه سانتيگراد بمدت يك ساعت خشك شده است، در آب مقطر حل نموده و به حجم يك ليتر برسانيد.
محلول نيترات آلومينيوم Al(NO3)3 : مقدار 208.5 گرم نيترات آلومينيوم را در آب مقطر حل نموده و به يك بالن ژوژه يك ليتري منتقل نمائيد و پس از رسيدن به دماي محيط به حجم برسانيد.

کنترل کيفيت تجهيزات آزمايشگاهي
اولين قدم براي استفاده صحيح از تجهيزات آزمايشگاهي، مطالعه کامل کاتالوگها و عمل به دستورالعملهاي نگهداري و کنترل کيفيت مندرج در آن مي‌باشد. مطالبي که در ذيل آمده است ، جنبه عام داشته و جايگزين دستورالعمل سازنده نمي‌باشد.
ميکرو پيپت / سمپلر
چگونگي كاربري
پس از محکم کردن نوک سمپلر مناسب به سمپلر ، ابتدا دكمه كنترل / فشار (Control button/Push button) سمپلر را به آرامي تا توقف اول دکمه، پائين مي آوريم ، در همان حال نوك سمپلر را چند ميليمتر(حدود 3 ميلي متر وبسته به حجم سمپلر) در مايع فرو برده و دكمه فشار را به آرامي رها مي‌كنيم تا مايع وارد نوک سمپلر شود، براي تخليه در لوله يا ظرف مورد نظر ، با فشار مجدد دكمه تا توقف اول، محلول را با تماس به جداره ظرف به آرامي خارج كرده و پس از 3-1 ثانيه با فشار تا توقف دوم ، باقيمانده محلول را نيز كاملاً خارج مي‌نمائيم.
جهت رسيدن به حداكثر دقت و صحت براي سمپلرهاي با حجم 10 ميكروليتر و بيشتر ، توصيه مي شود قبل از انتقال حجم نمونه ، 2 الي3 بار عمل برداشت و تخليه از نمونه تكرار شده تا کاملا جدار داخلي نوک سمپلر به نمونه آغشته شود و سپس حجم مورد نظر از نمونه منتقل شود.
براي حجم هاي كمتر از 10 ميكروليتر بهتر است، فقط يكبار برداشت با نوك سمپلر Unwetted Tip که خشک و بدون آغشتگي به نمونه باشد، انجام شده و پس از تخليه در محل مورد نظر، جهت اطمينان از تخليه کامل تمامي حجم درون نوک سمپلر، با محلول موجود در ظرف شسته شود.
بايد در نظر داشت، عملکرد مطلوب سمپلر فقط با استفاده از سر سمپلر هاي نو و يکبار مصرف بدست مي آيد و از شستشو و استفاده مجدد از سر سمپلرها، می‌بايست خودداری نمود.
نكات مهمي که در کار با سمپلرمي‌بايست رعايت شود، عبارتند از :
1-اطمينان از اتصال کامل نوک سمپلر به سمپلر
2-عمود نگهداشتن سمپلر در زمان مكش
3-تخليه محلول با تماس نوك سمپلر به جداره ظرف تحت زاويه 10 تا 40 درجه
4-رها كردن آرام دكمه در زمان پر يا خالي كردن محتويات نوك سمپلر
5-كشيدن كناره هاي خارجي نوك سمپلر پس از انجام مكش به جداره هاي فوقاني لوله به منظور حذف قطرات خارجي نوک سمپلر يا در صورت نيازخشک کردن قطرات باقي مانده در بخش خارجي آن به كمك پارچه اي بدون پرز(البته بايد مطمئن شد كه پارچه چيزي از محتويات داخل نوك سمپلر را به خود جذب نكند)
6-هنگام تخليه محلول پس از توقف اول (پائين آوردن دكمه كنترل تا مرحله اول) بايد كمي تامل كرد (3-1 ثانيه) و سپس دكمه را تا توقف دوم پائين آورد.
7-درسمپلرهاي متغير (قابل تنظيم براي حجم هاي مختلف ) توصيه مي شود براي کاهش حجم و تنظيم حجم مورد نظر ، دكمه كنترل به آرامي تارسيدن به حجم انتخابي، چرخانده شود .
براي افزايش حجم بهتر است دكمه كنترل را تا كمي بيش از حجم مورد نظر پيچاند و بعد در خلاف جهت با كم كردن حجم به مقدار مورد نظر رسيد.
کنترل کيفيت سمپلر( ميکروپيپت ):
اطمينان از کاليبراسيون صحيح ميکرو پيپتها که ازطريق بررسي دقت و صحت عملکرد ميکرو پيپت در برداشت حجم مورد انتظار حاصل ميشود ، نقش مهمي در برنامه هاي تضمين کيفيت ايفاميکند. اگرچه اين ارزيابي به دو روش توزين و رنگ سنجي قابل انجام است، ولي تحت شرايط موجود و به علت عدم دسترسي اغلب آزمايشگاهها به الزامات استفاده از روش توزين مانند ترازوهايي با درجه تفكيك (Resolution) مناسب براي كنترل سمپلر (درجه تفکيک 01/0 ميلي گرم ) و کاليبراسيون منظم ترازو ، استفاده از روش رنگ سنجي، توصيه مي‌گردد. بررسي دقت و صحت سمپلر بهتراست 3 تا 4 بار در سال انجام شود.
ارزيابي سمپلر (ميكروپيپت) به روش رنگ سنجي
در اين روش با استفاده از يك محلول رنگي با جذب پايدار، مثل رنگ سبز خوراكي در طول موج 630-620 نانومتر و يا پارانيتروفنل در طول موجهاي 401 يا 405 نانومتر ، صحت عملكرد سمپلر ونيز قابليت تکرار آن كنترل مي شود.
مواد و ابزار مورد نياز :
1- ماده رنگي :
•رنگ سبز خوراکي
يا
•پارانيترو فنلParanitrohenol (C6H5NO3), indicator PH(5.4-7.5) MERCK Art. 6798
(جذب نوري بدست آمده از پودر پارانيتروفنل (انديكاتور) استفاده شده در اين دستورالعمل با مقادير قيد شده براي High purity- NIST SRM 938 Paranitrophenol مندرج در كتاب Tietz 1999 قابل انطباق است.)
2 - هيدروکسيد سديم 01 / 0 نرمال ،محلول کاري براي رقت سازي پارانيترو فنل .
. Sodium hydroxide(NaOH) , Pure … MERCK Art. 6462
3- لوازم شيشه اي کلاس A با توجه به حجم مورد نياز در تهيه غلظت محلول رنگي(از قبيل بالن ژوژه و پيپت )
4- فتومتر داراي طول موجهاي 401يا 405 براي پارانيترو فنل و 620يا 630 نانومتر براي رنگ سبز خوراکي
5- لوله آزمايش
6- ترازو ( کاليبره و تحت کنترل )
7- نوک سمپلر مناسب
8- آب مقطر
نکته : طول موج انتخابي براي قرائت محلول پارانيتروفنل 401 نانومتر است ولي امكان قرائت در 405 نانومتر نيز وجود دارد.
روش كار :
همانطور که گفته شد انجام روش رنگ سنجي با استفاده از پودررنگ سبز خوراکي و نيز پارانيتروفنل امکانپذير ميباشد، لذا نحوه تهيه هردومحلول ذخيره (stock) ذيلا بيان شده است .قابل ذکر است درسالهاي اخير رنگ سبز خوراکي بعضا بصورت ناهمگون ويا محلول عرضه شده که در اين موارد، دستورالعمل زير کاربرد نداشته و بهتر است از پارانيترو فنل استفاده شود.
بطور معمول سمپلرها به سه گروه الف) 1000-100 ميكروليتر ، ب) 100-10 ميكروليتر پ) حجمهاي كمتر از 10 ميكروليتر، تقسيم مي شوند.
براي هريک از گروههای فوق می‌بايست بايد يك محلول ذخيره از" رنگ "تهيه نمود . از آنجايي که اغلب فتومترها بهترين عملکرد خود را در محدوده جذبي 4 /0 نشان ميدهند محلول هاي ذخيره رنگي با غلظتي تهيه ميشوند که پس از مرحله رقيق شدن داراي جذبي در حدود 4/0 باشند.
1-طرز تهيه محلول رنگي ذخيره رنگ سبز خوراكي براي هرگروه ازسمپلرها :
سمپلرهاي گروه الف (1000-100 ميكروليتر): 5/15 ميلي گرم پودر رنگ سبزدر 100 ميلي ليترآب مقطر حل شود.( غلظت رنگ در محلول ذخيره اين گروه، 5/15ميلي گرم درصد است)
سمپلرهاي گروه ب ( 100-10 ميكروليتر): 155 ميلي گرم پودر رنگ سبز در 100 ميلي ليتر آب مقطر حل شود.( غلظت رنگ در محلول ذخيره اين گروه، 155ميلي گرم درصد است)
سمپلرهاي گروه پ ( سمپلرهاي کمتر از 10 ميکروليتر) : 55/1 گرم از پودر رنگ سبز در 100 ميلي ليتر آب حل شود. (غلظت رنگ در محلول ذخيره اين گروه 55/1 گرم درصد يا1550ميليگرم درصد است )
2 -طرز تهيه محلول رنگي ذخيره پارانيتروفنل براي هر گروه از سمپلرها :
سمپلرهاي گروه الف (1000-100 ميكروليتر): 42 ميلي گرم پودر پارانيتروفنل، در يك ليتر آب مقطر، حل مي‌شود. .( غلظت رنگ در محلول ذخيره اين گروه، 42ميلي گرم درليتر است)
سمپلرهاي گروه ب ( 100-10 ميكروليتر): 42 ميلي گرم پودر پارانيتروفنل، در 100 ميلي ليتر آب مقطر، حل مي‌شود. .( غلظت رنگ در محلول ذخيره اين گروه، 42ميلي گرم درصد است)
سمپلرهاي گروه پ ( سمپلرهاي کمتر از 10 ميکروليتر) : 420ميلي گرم پودر پارانيتروفنل ، در 100 ميلي ليتر آب مقطر، حل مي‌شود. .( غلظت رنگ ذخيره اين گروه، 420ميلي گرم درصد است)
ارزيابي دقت
براي بررسي دقت عملکرد سمپلر وبعبارتي سنجش مقدار عدم دقت يا قابليت تکرار، ابتدا محلول ذخيره رنگي مناسب طبق روش ذکرشده و باتوجه به حجم سمپلر مورد كنترل، تهيه مي گردد سپس ده لوله در جالوله اي چيده و با استفاده از پي پت كلاس A و بر مبناي جدول (1-1) مقدار مشخص آب مقطر(در صورت استفاده از رنگ سبز) ويا سود 01/0 نرمال( در صورت استفاده از پارانيتروفنل)، با دقت بسيار زياد در هر لوله ريخته مي شود. سپس با استفاده از سمپلر مورد كنترل ، از محلول ذخيره رنگي برداشت شده و به هر لوله اضافه مي شود . پس از مخلوط كردن، ميزان جذب نوري لوله ها در مقابل بلانک مناسب(آب مقطربراي سبز خوراکي وسود براي پارانيتروفنل)قرائت مي‌گردد .همانگونه که قبلا ذکر شد طول موج انتخابي براي قرائت جذب نوري رنگ سبز خوراکي 620 يا630 نانومتر وبراي پارانيتروفنل 401 يا405 نانومتر ميباشد.
توجه : در صورت استفاده از محلول ذخيره پارانيترو فنل ، رقتهاي مورد نياز طبق جدول 1 ميبايد در سود 01/0 نرمال تهيه شود . در حاليکه براي رنگ سبز خوراکي از آب مقطر استفاده مي‌شود.
جدول (1-1)

گروه سمپلرحجم سمپلر مورد كنترل برحسب ميكروليترآب مقطر ياسود 01/0 نرمال برداشتي
توسط پي پت برحسب ميلي ليترحجم رنگ برداشتي از محلول ذخيره توسط سمپلر برحسب ميكروليتر
رقت حاصله
گروه پ5551001/1
گروه ب10110101/1
گروه ب20220101/1
گروه ب255/225101/1
گروه ب50550101/1
گروه ب10010100101/1
گروه الف200220011/1
گروه الف500550011/1
گروه الف100010100011/1

سپس ميانگين و انحراف معيارخوانده هاي جذب نوري(OD ) 10لوله ، محاسبه و ضريب انحراف خوانده‌ها (CV%) بدست مي‌آيد.

CV : ضريب انحراف (Coefficient of variation)
SD: انحراف معيار
mean : ميانگين جذب نوري لوله‌ها
n: تعداد خوانده‌ها
xi : جذب نوري هر لوله

در صورت انتقال صحيح حجم آب ويا سود ، اختلاف در جذب نوري لوله هاي حاوي محلول رنگي به اختلاف در حجم برداشت شده توسط سمپلر، نسبت داده شده و درصد ضريب انحراف خوانده‌ها (CV%) معرف قابليت تكرار‌پذيري و مقدار عدم دقت سمپلر خواهد بود.
ارزيابي صحت
جهت كنترل صحت عملكرد سمپلر و تهيه معيار سنجش صحت در روش رنگ سنجي ، بايد با استفاده از ابزار شيشه اي کاليبره، محلولي داراي رقت مشابه با رقت تهيه شده توسط سمپلر تهيه شود. (1001/1) يا( 101/1) ويا(11 /1)
بدين منظور با پي پت کلاس A، مقداري از محلول رنگي ذخيره (متناسب با گروه حجمي سمپلرو طبق روش ذيل)، به بالن ژوژه کلاس A اي كه تا خط نشانه از آب مقطر پر شده اضافه ميشود .
روش تهيه محلولهاي کنترل صحت :
كنترل صحت گروه پ ( سمپلرهاي کمتر از 10 ميکروليتر ) رقت 1001/1:
بالن ژوژه يك ليتري را براي سبز خوراكي با آب مقطر و براي پارانيتروفنل با سود 01/0 نرمال به حجم رسانده سپس با پي پت کلاس A ، 1 ميلي ليتر از رنگ ذخيره ( گروه پ ) به آن اضافه و مخلوط نمائيد.
كنترل صحت گروه ب (سمپلرهاي 10- 100 ) رقت 101/1 :
بالن ژوژه 100 ميلي ليتري را براي سبز خوراكي با آب مقطر و براي پارانيتروفنل با سود 01/0 نرمال به حجم رسانده سپس با پي پت کلاس A ، ، 1ميلي ليتر از رنگ ذخيره (گروه ب) به آن اضافه و مخلوط نمائيد .
كنترل صحت گروه الف (سمپلرهاي 100-1000 ) رقت 11/1 :
بالن ژوژه 100 ميلي ليتري را براي سبز خوراكي با آب مقطر و براي پارانيتروفنل با سود 01/0 نرمال به حجم رسانده سپس با پي پت کلاس A ، 10ميلي ليتر از رنگ ذخيره ( گروه الف ) به آن اضافه و مخلوط نمائيد.
نکته : هرگاه براي اضافه کردن 10ميلي ليتر رنگ، در بالاي خط نشانه فضاي خالي وجود نداشت ، تاجائيکه امکان دارد از حجم 10ميلي ليتر به بالن اضافه نموده و بقيه را به داخل بشر منتقل ميکنيم . پس از مخلوط نمودن کامل محتويات بالن ژوژه ، همه حجم را به بشر اضافه نموده و با محتويات بشر ، بالن ژوژه را چند بار شستشو ميدهيم.
پس از اطمينان از يکنواختي محلول صحت تهيه شده ، محلول حداقل در سه لوله ريخته و جذب نوري هر سه لوله قرائت مي‌شود . ميانگين خوانده ها بعنوان معيار مقايسه صحت دربررسي صحت عملکرد سمپلر استفاده ميشود .

شاخصه صحت (Bias) است که از فرمول زير بدست مي آيد:

× 100
expected : ميانگين جذب نوري 3خوانده ازمحلول تهيه شده در بالن ژوژه
observed : ميانگين جذب نوري 10 لوله که در مرحله ارزيابی عدم دقت بدست آمده است.
توجه : به منظور به حداقل رساندن عوامل ايجاد خطا بهتر است بررسي دقت و صحت در يک روز انجام گيرد .
مقادير مجاز عدم دقت و عدم صحت :
اولين معيار مقايسه برای کنترل کيفيت سمپلرها، ميزان ادعا شده توسط سازندگان سمپلر برايInaccuracy (Bias) و (CV% ) Imprecision ميباشد . چرا که بدنبال ارتقاي فنآوري ابزار آزمايشگاهي و بهبود کيفيت عملکرد ابزار ، مقادير عدم صحت و عدم دقت ادعائي سازند گان ميکرو پيپتها نيز بسيار کاهش يافته است .
با توجه به مختصات کيفيتي بسياري از ميکرو پيپتها ، حداکثر ميزان قابل قبول عدم دقت 2% =CV% و حداکثر ميزان قابل قبول عدم صحت3% =Bias% پيشنهاد ميشود .
نکته: معيارهاي ياد شده که با توجه به تنوع سمپلرهاي مورد استفاده آزمايشگاهها انتخاب شده است، اگرچه از معيارهاي مجاز اعلام شده قبلي کوچکتر ميباشد ولي هنوز با ميزان قابل قبول برخي مراجع بين المللي فاصله زيادي دارد.
تنظيم
در برخي از انواع سمپلرها که حجم ثابتی را برداشت می‌نمايند(سمپلرهاي Fixed Volume ) در صورت وجود Bias غيرقابل قبول، می‌توان با استفاده از اطلاعات مندرج درراهنماي سمپلر، حجم برداشتی را تصحيح نمود.
در مورد تنظيم سمپلرهاي متغير بايد توجه داشت که هرگونه تغيير در حجمهاي مختلف ، به ميزان ثابت اعمال ميشود . بدين معني که تغيير 1 ميکرو ليتر در حجم 100ميکروليتر (1% تغيير ) ، در حجم10 ميکروليترنيز باعث 1 ميکرو ليتر تغيير، ( يعني 10% تغيير ) خواهد شد. لذا بهتر است عمل تنظيم کاليبراسيون توسط شرکت معتبر انجام شود.
نحوه نگهداري سمپلر:
نگهداري سمپلر بر اساس دستورالعمل سازنده انجام مي‌پذيرد ولي مطالب ذيل در موردبيشتر انواع سمپلر صادق مي‌باشد.
كليه قسمت هاي خارجي اغلب سمپلرها را مي توان با محلول صابون تميز كرد و پس از آبكشي با آب مقطر در دماي اتاق خشك نمود.
براي ضدعفوني كردن ، محلول 60% ايزوپروپانل توصيه مي شود. برخی از انواع سمپلر نيز قابل اتوكلاو هستند.
پس از شستشوي سطوح خارجي و تميزکردن بخش نگهدارنده نوك سمپلر “Tip holder” (كه به كمك ميله همراه يا با سوآب آغشته به اتانل 70 درجه انجام مي گيرد) بايد پيستون با مقدار كمي از روغن همراه سمپلر،که اغلب Silicone grease ميباشد ، روغن كاري شود.
براي تميز كردن قسمتهاي داخلي سمپلر بايد به راهنماي همراه سمپلر مراجعه شود.

نکات مهم :
1-ضربه به سمپلر مي تواند اين وسيله را از كاليبراسيون خارج نمايد.
2-با انتخاب سر سمپلر مناسب، حجم محلول برداشتي بايد در حدي باشد كه مايع وارد قسمتهاي داخلي نگردد.
3-تماس دست با نوك سمپلر آلوده ممنوع است.
4-در صورت مكش محلول هاي اسيدي و ساير مواد با خاصيت خورندگي بايد بخش نگهدارنده نوك سمپلر (Tip-holder) باز شده و پيستون و حلقه پلاستيكي (O-ring) بخوبي با آب مقطر شسته شود.
5-هرگز نبايد سمپلر حاوي محلول به پهلو روي ميز گذاشته شود.
6-هرگز نبايد سمپلرهاي متغير را بر روي حجمي خارج از محدوده حجم ادعائي آن تنظيم كرد.

اسپكتروفتومتر و فتومتر
مهمترين مواردي که در اسپكتروفتومترها مورد ارزيابي قرار مي‌گيرند عبارتند ازخطي بودن ، صحت فتومتريک، صحت طول موج ، رانش و نورهای ناخواسته
1 -خطي بودن Linearity
هدف از اين آزمون تعيين محدوده اي است که در آن ارتباط خطي بين نور جذب شده و خوانش فتومتر وجود دارد. در اين آزمايش ميزان عدم صحت جذب نوري در هر رقت بررسي مي شود.
براي اين ارزيابي از محلولهاي مختلفي مي توان استفاده نمود كه مي بايست تا حد امكان پايدار باشند. بعلت تاثير متغيرهايي از قبيل خطاي رقت ، کاهش پايداري ، تغييراتpH و تاثيرات دما در محلولها، بايد در استفاده از اين روش ، عوامل ياد شده را تحت کنترل گرفت.
در صورت امکان، استفاده از فيلترهاي شيشه‌اي solid gl*** filter مانند ديدميوم، جايگزيني براي روش قبل ميباشد ( اين فيلترها از طريق شرکتهاي پشتيبان قابل دستيابي است)

بررسي خطي بودن با استفاده از محلول در طول موجهاي مختلف :
براي بررسي خطي بودن در طول موج 540 نانومتر از محلول HiCN ، در طول موج 405 نانومتر از محلول پارانيتروفنل 08/0 ميلي مول در ليتر و در طول موج 340 نانومتر از محلول دي‌كرومات پتاسيم استفاده مي گردد.
جهت بررسي خطي بودن طول موج 540 نانومتر ، مي بايست با مخلوط نمودن خون با درابکين ، ذخيره اي (Stock) از محلول سيان مت هموگلوبين با جذب نوري حدود 2 تهيه شود .( بطور مثال از اضافه کردن 100 ميكروليتر خون با هموگلوبينg/l 170 به 5 ميلي ليتر درابكين ، محلولي با جذب نوري حدود 09/2 بدست مي آيد .) اگر ميزان هموگلوبين نمونه كم باشدحجم بيشتري از خون ، مي بايست به درابكين اضافه شود. سپس از اين محلول ذخيره ، حداقل 4 رقت تهيه مي شود (بطور مثال 2/1 ، 4/1، 8/1 و16/1) و جذب نوري محلول ذخيره و رقتهاي تهيه شده‌ در طول موج ياد شده در مقابل بلانک درابکين، قرائت مي‌گردد تا 5 خوانده بدست آيد . جذبهاي نوري قرائت شده به عنوان مقدار مشاهده شده (Observed) در نظر گرفته مي‌شود .
براي محاسبه ميزان خطا در هر رقت ،جذب نوري(OD) رقتي از محلول که در حدود 4/0 باشد به عنوان مبنا انتخاب و ميزان خطاي ساير رقتها با توجه به آن محاسبه مي شود تا جذب مورد انتظار بدست بيايد .
بطور مثال اگر جذب نوري نمونه با رقت 4/1 ، حدود 4/0 باشد .جذب نوري مورد انتظار براي رقت 2/1 بصورت زير محاسبه مي شود :
جذب نوریرقت
4/04/1
x2/1

مقدار Xبدست آمده ، مقدار مورد انتظار (Expected ) جذب نوري نمونه در رقت 2/1 مي باشد. بدين ترتيب پس از محاسبه جذب نوري مورد انتظار براي رقتهاي مختلف ، ميزان عدم صحت هر رقت با استفاده از فرمول Bias تعيين مي‌گردد .

مثال زير ، ميزان عدم صحت جذب نوري رقتهاي مختلف نمونه سيان مت هموگلوبين در يک دستگاه فتومتررا نشان مي دهد .
%Bias(OD observed)
جذب نوري بدست آمده(OD expected)
جذب مورد انتظار
0.912.0942.075
0.181.6631.66
1.121.2591.245
1.971.0171.037
0.480.8260.83
-0.415-
2.10.2120.207
جدول2-1
براي بررسي خطي بودن در طول موج 405 نانومتر از محلول پارانيتروفنل 08/0 ميلي مول در ليتر استفاده مي‌گردد . طرز تهيه اين محلول:
وزن يک مول پارانيتروفنل = 11/139 گرم
يک ميلي مول =13911/0 گرم
براي تهيه پارانيتروفنل 08/0 ميلي مول در ليتر ، با استفاده از محاسبه زير ، مي بايست 11288/11 پارانيتروفنل ( بطور تقريبي 1/11 ميلي گرم) در يک ليتر هيدروکسيد سديم (Na OH) 01/0 نرمال حل شود.
0.13911 × 0.08 = 0.0111288 = گرم 11.11288 ميلي‌گرم ~ 11.1 ميلي‌گرم
اين محلول جذبي در حدود 2 خواهد داشت و با تهيه رقتهاي مختلف در سود(Na OH) 01/0 نرمال مي‌توان خطي بودن در محدوده جذب 0.1 تا 2 را در طول موج 405نانومتر و در مقابل بلانک سود، بررسي نمود.بطور مثال با تهيه محلولهايي با غلظت 0.06 ، 0.04 ، 0.02 ، 0.01 و 0.005 ميلي مول در ليتر نتايج زير بدست آمده و Bias محاسبه گرديده است.

جذب نوريغلظت
0.4630.02
x0.04
همانطور که قبلا گفته شد جذب نوري حدود 0.4 را ملاک قرار داده و با تناسب مانند مثال زير جذب نوري مورد انتظار هر غلظت را محاسبه نماييد.

جدول3-1
Bias %جذب نوري بدست آمدهجذب نوري مورد انتظارغلظت محلول پارانيتروفنل µmol/L
31.9081.8520.08
21.4181.3890.06
1.20.9370.9260.04
-0.463-0.02
2.60.2250.2310.01
2.60.1130.1160.005

براي بررسي خطي بودن درطول موج 340نانومتر از محلول دي‌کرومات پتاسيم استفاده مي‌شود.
برای تهيه محلول، پودر دي‌کرومات پتاسيم را در oven با حرارت 110 درجه سانتي‌گراد به مدت يکساعت خشک کرده و 200 ميلي‌گرم آن را با اسيد سولفوريک 01/0 نرمال به حجم 1 ليتر برسانيد. اين محلول را بعنوان ذخيره در شيشه تيره نگهداري نمائيد. محلول ذخيره جذبي در حدود 2 خواهد داشت و با تهيه رقتهاي مختلف در اسيد سولفوريک 01/0 نرمال، مي‌توان خطي بودن در محدوده جذب 0.1 تا 2 را در مقابل بلانک اسيد سولفوريک، درطول موج 340 نانومتر بررسي نمود. بطور مثال با تهيه محلولهايي با غلظت 200 ، 150 ، 100 ، 50 ، 25 و 10 ميلي گرم در ليتر نتايج زير بدست آمده و Bias محاسبه گرديده است.
جذب نوريغلظت
0.49350
x25
مشابه مثال قبل جذب نوري حدود 0.4 را ملاک قرار داده و با تناسب مانند مثال زير جذب نوري مورد انتظار هر غلظت را محاسبه نماييد.

جدول4-1
Bias %جذب نوري بدست آمدهجذب نوري مورد انتظارغلظت محلول دي‌کرومات پتاسيم mg/L
1.82.0071.972200
0.51.4861.479150
0.50.9910.986100
-0.493-50
0.80.2450.24725
40.0950.09910

ميزان عدم صحت مجاز در هر رقت حداکثر 5% پيشنهاد مي‌شود . ولي بهتر است اين مقدار را براساس دستورالعمل سازنده تعيين نمود.
2-صحت فتومتريك
بررسي صحت فتومتري با استفاده از محلول دي کرومات پتاسيم : بيش از 50 ميلي گرم از دي كرومات پتاسيم را به مدت يكساعت در درجه حرارت 110 درجه سانتي گراد قرارداده تا خوب خشك شود. سپس با ترازوي كاليبره، دقيقاً 50 ميلي گرم از ماده فوق برداشته و در يك ليتر اسيد سولفوريك 01/0 نرمال حل ميگردد . سپس اسپكتروفوتومتر توسط بلانك اسيد سولفوريك 01/0 نرمال در طول موج350 نانومتر صفر شده و جذب نوري محلول دي كرومات پتاسيم در اسيد سولفوريك قرائت مي‌گردد . جذب نوري در محدوده 005 /0 ± 536/0 نشاندهنده صحت فتومتريك دستگاه مي‌باشد.

نکته : بررسي صحت فتومتري با استفاده از روش گفته شده براي فتومتر امکانپذير نمي‌باشد(بعلت عدم دسترسي به طول موج 350 نانومتر ). اين بررسي مي‌بايست با استفاده از محلولها يا فيلترهاي مناسب و توسط شرکتهاي پشتيبان ، انجام گردد.
(مواد استاندارد مرجعSRM جهت کاليبراسيون و تائيديه عملکرد اسپکتروفتومتر و فتومتر توسط انستيتوي مواد مرجع و روشها در اروپا IRMM و انستيتوي ملي استاندارد و تکنولوژي امريکامعرفي شده است /bcwww.irmm.jrc . www.nist.gov(
3-صحت طول موج
ارزيابي صحت طول موج به منظور ارزيابي ادعاي سيستم درتاباندن طول موجي است كه دستگاه براي آن تنظيم شده است .
راحتترين و قابل دسترس ترين روش براي اسپكتروفتومترهايي كه با نور مرئي كار مي كنند، استفاده از محلول سيان‌مت‌هموگلوبين (20 ميكروليتر خون و 5 ميلي ليتر درابكين ) بوده که داراي حداكثر جذب نوري در طول موج 540 نانومتر است .ابتدا با محلول درابكين به عنوان بلانك دستگاه را صفر كرده و سپس جذب نوري نمونه در طول موج 530 ، 535، 540 ، 545 و 550 نانومتر قرائت مي‌گردد.(لازم بذکر است پس از هر تغيير طول موج ، بايد جذب نوري دستگاه با محلول بلانك صفرگردد .) بر اساس طول موج و ميزان جذب ،يک منحني رسم مي‌گردد که در صورت وجود صحت طول موج ، حداکثر جذب نوري را در 540 نانومترنشان خواهد داد.
نکته : بررسي صحت طول موج با استفاده از روش گفته شده براي فتومتر امکانپذير نمي‌باشد. اين بررسي مي‌بايست با استفاده از محلولها يا فيلترهاي مناسب و توسط شرکتهاي پشتيبان ، انجام گردد.
4-آزمون رانش فوتومتري (Drift)
يکي از منابع اصلي خطا در اسپكتروفتومتري ، که به علت فرسودگي شديد منبع نوري رخ مي‌دهد، عدم پايداري مقدار جذب خوانش شده درطول زمان مي‌باشد.
براي بررسي ، ابتدا دستگاه را با درابكين صفر نموده و پس از ريختن محلول سيان مت هموگلوبين در كووت و بستن درب آن با پارافيلم ، جذب نوري اين محلول هر5 تا 15 دقيقه يكبار (بمدت يكساعت) قرائت مي گردد. حداكثر تغيير مجاز در جذبهاي نوري قرائت شده طي اين مدت 0.005 ± مي‌باشد .
بعنوان مثال اگرجذب محلولی در ابتدا 1.259باشد در مدت يکساعت می‌تواند در محدوده0.005 1.259± تغيير نمايد.
5-نورهای ناخواسته (Stray light)‌
نورهاي ناخواسته ، نورهايی هستند كه غير از نور عبور داده شده از منوکروماتور ، به نمونه تابيده مي شوند. براي اينكار محلولي كه نور را بطور کامل جذب مي‌کند (مثل استن يا نيتريت سديم در طول موجهاي خاص ) در مسير عبور نور قرار داده مي‌شود . در اين حالت می‌بايست ترانس‌ميتانس 0 % ( جذب بی‌نهايت و غير قابل خوانش) باشد زيرا نور از محلول عبور نکرده و به دتکتور نمی‌رسد.
براي بررسي انوار ناخواسته محلول آبي 50گرم در ليتر سديم نيتـريت تهيه و در مقابل بلانک آب مقطر در طول موج 300 تا 385 نانومتر خوانش مي شود. ترانس ميتانس ميبايد 0 %T= باشد.
توجه : آزمايشگاههايي که از فتومتر استفاده مي‌نمايند ، ازبين پارامترهاي گفته شده تنها مي‌توانند خطي بودن، رانش فتومتري و انوار ناخواسته را بررسي نمايند. ساير موارد ذکر شده و همچنين دماي محفظه بايد از طريق شرکت پشتيبان بررسي شود.

سانتريفوژ

سانتريفوژ نمودن يکي از روشهاي جدا سازي است که در آن با استفاده از نيروي گريز از مرکز، قسمتهاي سبکتر يک محلول ، مخلوط ويا سوسپانسيون ، از قسمتهاي سنگينترآن جدا ميشود .
اساس عمل سانتريفوژ، حرکت دوراني حول يک محور ثابت است . نيروي سانتريفوژ يا Relative Centrifugal Force(RCF)بستگي به شعاع و و سرعت دوران داشته ، با فرمول زير محاسبه و واحد آن نيز بر اساس ضريبي ازg (gravity ) بيان ميشود . ( بطور مثالg ×500(

RCF= 1.118 × 10-5 × r × (rpm) 2

مقدارتجربي قراردادي 1.118×10-5 شعاع سانتريفوژ برحسب سانتيمتر r =
مقدارشعاع، از مرکز چرخش سانتريفوژ ( محور ) تا انتهاي لوله درون سانتريفوژاندازه گيري ميشود
سرعت چرخش برحسب دور در دقيقه rpm =
نيروي سانتريفوژ RCF را ميتوان به وسيله نموگرام نيز تعيين نمود

.

در اين حالت با کشيدن خطي که از شعاع سانتريفوژ و g مورد انتظار عبور مي‌کند و ادامه آن، سرعت بدست مي‌آيد. بعنوان مثال در شکل فوق براي بدست آوردن قدرت 500g در سانتريفوژي که شعاع آن 75 ميلي‌متر است، لازم است سرعت روي 2500 دور در دقيقه تنظيم گردد.
انواع سانتريفوژ :
سانتريفوژ هاي شناور ((Horizontal- head /Swinging- bucket و سانتريفوژ هاي زاويه ثابت ، انواعي از سانتريفوژ هستند که بيشتر در آزمايشگاههاي تشخيص طبي استفاده ميشوند .
در سانتريفوژ هاي شناور، لوله ها در حالت توقف وضعيت عمودي و در حال حرکت وضعيت افقي دارند.
در سانتريفوژهاي زاويه ثابت ، لوله ها در همه حال داراي زاويه ثابت نسبت به محور سانتريفوژ مي‌باشند. سرعت اين نوع سانتريفوژ ، مي‌تواند نسبت به مورد قبلي بيشترباشد ولي در زمان چرخش بعلت مقاومت به هوا ، درون آن گرماي بيشتري ايجاد شده و دما بالا مي‌رود.
انتخاب سانتريفوژ در آزمايشگاه بايد با توجه به نوع مصرف ( مانند سرعت مورد نياز، حداکثر دمای قابل قبول و...) و نيز مختصات فني مندرج در کاتالوگ دستگاه صورت گيرد.
نکات مهم در استفاده از سانتريفوژ :
•در کار روزانه نبايد سانتريفوژ را با درب باز به کار انداخت .
•استفاده از لوله هاي مناسب و توصيه شده سازنده و رعايت توازن لوله‌ها و حجم نمونه‌ها هنگام استفاده از سانتريفوژ از نکات اساسي در استفاده صحيح سانتريفوژ ميباشد . بطور معمول وزن لوله هاي حاوي نمونه که مقابل هم قرار گرفته‌اند نبايد بيش از 1% متفاوت باشند. وزن مجموع لوله‌هاي حاوي نمونه نبايد از وزن تعيين شده سازنده براي سرعت خاص ، تجاوز نمايد .
•لازم است درب لوله‌هاي حاوی خون قبل از سانتريفوژ بسته شود تا از پخش آئروسل در محيط جلوگيري گردد . از استفاده از اپليکاتورهاي چوبي جهت خارج کردن لخته قبل از عمل سانتريفوژ به علت افزايش احتمال هموليز بايد خودداري شود .

نگهداري و کنترل کيفيت سانتريفوژ :
تميز نگهداشتن سانتريفوژ در کاهش انتشار آلودگي ها بسيار مهم است و بايد در فواصل زماني مشخص انجام شود .
براي کنترل کيفيت سانتريفوژ لازم است موارد زير بررسي گردد:
سرعت سانتريفوژ : ابزار سنجش سرعت سانتريفوژ، تاکومتر است .سرعت سانتريفوژ بايد حداقل هر سه ماه يکبار بررسي شده و ميزان سرعت اندازه گيري شده نبايد بيش از 5% با سرعت مورد انتظار (سرعت انتخابي هنگام کار با سانتريفوژ ) متفاوت باشد . براي بررسي سرعت سانتريفوژ با تاکومتر مراحل زير انجام ميشود :
•قفل سانتريفوژ را در حالتي قرار ‌دهيد که در حال باز بودن در ، چرخش انجام شود.
•کاغذ مخصوص همراه تاکومتر را نزديک مرکز محور سانتريفوژ ( نه در روي مرکز محور) بچسبانيد. اين کار باعث مي‌شود در هر بار چرخش ، نور يکبار از کاغذ مخصوص به تاکومتر باز تابيده شود.
•سانتريفوژ را با دور مورد نظر تنظيم نموده و روشن کنيد.
•تاکومتر را در فاصله مناسب نسبت به کاغذ نشاندار نگهداشته و آنرا روشن کنيد.
•هنگاميکه عدد نمايش داده شده روي تاکومتر ثابت ماند ، آن را يادداشت نموده با سرعت انتخاب شده اوليه مقايسه نمائيد .
زمان سنج سانتريفوژ: بهتر است زمان سنج بصورت هفتگي در مقابل زمان سنج کاليبره مورد بررسي قرار گيرد. براي اين امر زمان‌سنج را در زمانهاي مختلف تنظيم وبا کرونومتر مقايسه کنيد . اعداد حاصله نبايد بيش از 10% با زمان مورد انتظار متفاوت باشد.
کنترل دما : برخي سانتريفوژ ها هنگام کار ايجاد حرارت زياد در محفظه داخل سانتريفوژ مينمايند و اين دما ميتواند بر کيفيت نمونه و غلظت کميت هاي آن تاثير گذار باشد لذا هنگامي که اندازه‌گيري کميتي مورد نظر است که به دما حساس ميباشد، بهتر است از سانتريفوژ يخچال دار استفاده شود . براي کنترل دما ،مي‌توان در لوله آزمايش ، آب مقطر ريخته و دماي آنرا تعيين نمود. سپس لوله در سانتريفوژ قرار گرفته و دستگاه با دور مشخص روشن مي‌شود . پس از مدت مقرر ، دماي آب داخل لوله مجددا اندازه گيري مي شود . دماي سانتريفوژ‌‌هاي يخچال دار ميبايد هر ماه بررسي شده و ميزان دماي اندازه گيري شده نبايد بيش از 2 درجه سانتي گراد با دماي مورد انتظار متفاوت باشد .
بن ماري
براي انجام آزمايش در محيط مرطوب و دماي خاص از بن ماري استفاده مي‌شود. براي استفاده مناسب از بن‌ماري بايد به موارد زير توجه داشت.
1-سطح آب در بن ماري بايد بالاتر از سطح مايعات انکوبه شده باشد.
2-آب بن‌ماري بايد مرتبا تعويض گردد تا از رشد ميکروبها جلوگيري بعمل آيد.
3-براي جلوگيري از ايجاد رسوب بهتر است از آب مقطر براي پر کردن بن‌ماري استفاده شود. در صورت ايجاد رسوب مي توان از اسيد كلريدريك رقيق براي ازبين بردن رسوبها استفاده نمود.
4-براي اطمينان از دماي بن‌ماري مي‌بايست دماي آب، روزانه بوسيله دماسنجي غير از دماسنج درون بن‌ماري، کنترل گردد.
5-در مورد بن‌ماري هايي که فاقد سيرکولاتور آب مي‌باشند ، لازم است در چهار گوشه بن‌ماري دماسنجهاي دقيق قرار گرفته و نتايج آن با دماسنج درون بن‌ماري مقايسه گردد.
6-ميزان خطاي مجاز دما براي آزمايشهاي نقطه پاياني(end point) ±0.5 مي‌باشد.

يخچال
براي استفاده صحيح از يخچال بايد به موارد زير توجه داشت :
1-يخچالها بايد طوري قرار گيرند که هواي کافي از مبرد که عموما در پشت يخچال است ، عبور نمايد.
2-دماي يخچال بايد روزانه دو بار در ساعات مشخص، اندازه‌گيري و ثبت شود. با توجه به امکان وجود اختلاف دما، درجه حرارت بخشهاي مختلف يخچال بايد بررسي گردد.
3-محفظه يخ بايد هرماه بررسي و در صورت وجود يخ تميز شود.
4-غبار روي مبرد ماهانه پاک شود.
5-لاستيک دور در، مرتبا بررسي شود.

ترازو
عواملي مانند دما، رطوبت ، نيروي جاذبه و هوا مي‌توانند در اندازه‌گيري صحيح وزن مواد تداخل نمايند.
براي نگهداري و براي استفاده صحيح از ترازو بايد به موارد زير توجه داشت :
1-ترازو بايد در محلي دور از جريان هوا ، دقيقا در وضعيت افقي و در مکاني ثابت و بدون ارتعاش قرار گيرد .
2-ترازو بايد پيش از هر اندازه‌گيري صفر شود.
3-ظرفی که براي توزين استفاده شود بايد تا حد امکان کوچک باشد ( با توجه به حجم ماده مورد توزين ). از بکار بردن ظروف پلاستيکي بايد خودداري شود.
4-ظرف و ماده مورد توزين بايد قبل از توزين به حرارت اتاق رسانده شوند.
5-دست را نبايد وارد محفظه توزين نمود زيرا باعث گرم شدن محفظه مي‌شود. بهتر است از پنس استفاده شود.
6-ماده مورد توزين را بايد وسط کفه قرار داد.
7-ترازو بايد تميز نگه داشته شود. در صورت ريختن مواد شيميايي بايد سريعا محل را تميز نمود . براي پاکسازي عوامل بيولوژيک از الکل 70 درصد استفاده مي‌شود.
8-براي اطمينان از صحت اندازه‌گيري لازم است علاوه برکاليبراسيون داخلي ، در فواصل زماني مشخص با استفاده از وزنه‌هاي کاليبره با وزن معين، صحت عملکرد را بررسي کرد يا از طريق مراجع کاليبراسيون معتبر ، اقدام به کاليبراسيون دستگاه نمود.

سيستم‌هاي تخليص آب
آب خالص يکي از ارکان ضروري بسياري از فعاليتهاي آزمايشگاهي مي‌باشد . درجه خلوص مورد نياز آب به مورد مصرف آن بستگي دارد.
براي تهيه آب از روشهاي تقطير ، اسموز معکوس و ديونيزه کردن استفاده مي‌شود.از آنجائيکه هيچيک از اين روشها به تنهايي ، معيارهاي NCCLS ( کميته ملي استانداردهاي آزمايشگاهي امريکا که به CLSI تغيير نام داده است) براي آب نوع 1 را تامين نمي‌نمايند ، در صورت نياز به اين نوع آب بايد دو روش تخليص را با هم استفاده نمود.
توانايي روشهاي مختلف تخليص آب در برداشت ناخالصيها به تفکيک نوع روش براساس دستورالعمل NCCLS در جدول5-1 آمده است.
جدول5-1
Major Cl***es of Contaminants

Purification Process
Pyrogens/
EndotoxinsMicro-
organismsParticulate
MatterDissolved
OrganicsDissolved
Ionized
GasesDissolved
Ionized
Solids
EEEGG/PEDistillation
PPPPEEDeionization
EEEGPGReverse osmosis
PPPE/GPPCarbon adsorption/absorption

PEEPPPFiltration (0.22 mm)
PEEPPPUltrafiltration
E : Excelent G : Good P : Poor

موارد استفاده از انواع آب بشرح زير مي‌باشد.
نوع III : براي شستشوي ظروف شيشه‌اي و آزمايشهاي کيفي مانند تجزيه ادرار
نوع II : در روشهاي معمول آزمايشگاهي که به آب نوع I احتياج ندارد .
نوع I : مواردي که کمترين تداخلات و بيشترين صحت مورد نياز است مانند اندازه‌گيري عناصر کمياب
جدول6-1

نگهداري انواع آب : آب نوع I امکان نگهداري نداشته و بايد بلافاصله بعد از تهيه مصرف گردد. آب نوع II و III را مي‌توان در ظروف بوروسيليکات يا پلي‌اتيلن با درب محکم براي مدت کوتاهي نگهداري نمود.
پيشنهاد مي‌گردد براي اطمينان از کيفيت آب حداقل 3 شاخص مقاومت آب ، آلودگي ميکروبي و در مورد آب نوع III ، PH بررسي گردد.
براي بررسي مقاومت آب از هدايت سنج يا کنداکتومتر استفاده مي‌شود که ميزان هدايت آب را اندازه مي‌گيرد. هدايت با مقاومت نسبت عکس دارد ( Conductivity = 1/ resistance ). مقاومت براي آب نوعI ، II و III به ترتيب MΩ/cm 10، 2 و 1/0 مي‌باشد پس هدايت به ترتيب معادل µS/cm 1/0 ، 5/0 و 10 خواهد بود. اندازه‌گيري هدايت آب بايد پس از اندازه‌گيري دما با دماسنج کاليبره و براساس دستورالعمل هدايت سنج صورت گيرد.
براي بررسي آلودگي ميکروبي مي‌بايست اجازه داد آب براي حداقل يک دقيقه براحتي از دستگاه خارج شود .سپس در يک ظرف استريل 10 ميلي ليتر آب جمع آوري مي‌شود. آزمايش بايد در مدت يکساعت از جمع‌آوري آب انجام شود در صورت عدم امکان کشت در مدت يکساعت، نگهداري براي 6 ساعت در دماي 8-2 درجه امکانپذير است. بعد از مخلوط کردن آب (که با 10 بار سروته کردن بدست مي‌آيد) ، 1 ميلي‌ليتر از آب در پتري ديش ريخته مي‌شود. سپس محيط کشت ذوب شده تا دماي 50-46 درجه سرد و در پتري ديش ريخته مي‌شود (از محيط کشت هاي BHI ،TSA يا هر محيط کشتي که از رشد باسيلهاي گرم منفي پشتيباني کند، مي‌توان استفاده نمود). با چرخاندن پتري‌ديش، آب را با محيط کشت مخلوط نمائيد . پس از سرد شدن و جامد شدن آگار، ديش بطور وارونه و بمدت 24 ساعت در دماي 36±1 درجه سانتي‌گراد و سپس 24 ساعت در دماي23±3 درجه سانتي‌گراد قرار مي‌گيرد(مدت انکوباسيون مجموعا 48 ساعت مي‌باشد) رشد ميکروبي بصورت cfu/mL گزارش مي‌شود.
استفاده از لوپ براي کشت آب مجاز نمي‌باشد.
اندازه‌گيري pH براي آب نوع 3 با استفاده از meter pH و بر اساس دستورالعمل meter pH انجام مي‌شود.
در صورت خريد آب ، مي‌بايست مشخصات آب از طرف توليدکننده ارائه گردد. پيشنهاد مي‌شود آزمايشگاه در فواصل معين نسبت به کنترل آب خريداري شده اقدام نمايد.
بايد در نظر داشت انواعي از آب استريل که بصورت ويال عرضه مي‌شود، الزاما از کيفيت مورد نياز آزمايشگاه برخودار نبوده و بايد قبل از استفاده ، ميزان هدايت آن بررسي شود.
نکته: حجم ادعاشده ويالهاي آب، نبايد مبنايي براي به حجم رساندن کنترلها، کاليبراتورها،معرفها و...، باشد. آزمايشگاه مي‌بايست صرف نظر از حجم مندرج روي ويال، با استفاده وسايل حجمي مناسب مانند پيپت اقدام به انتقال حجم مورد نياز نمايد.

ميکروسکوپ
برایحفظ کيفيت عملکرد ميکروسکوپ آگاهی از نحوه صحيح نگهداری آن از اهميت ويژه ای برخوردار می باشد که در زير به نکاتی در اين مورد اشاره می شود:
1-هنگامی که از ميکروسکوپ استفاده نمی‌شود، لامپ آن خاموش و با روکش
988 روز پيش
 
دکتر عباسی
جزوه کنترل کیفی برای دوستان عزیز
988 روز پيش
 

گفتگوی آنلاین

ابتدا باید لاگین کنید.